Przygotowanie domu do testu szczelności polega na zamknięciu otworów zgodnie z procedurą, wyłączeniu instalacji wpływających na przepływ powietrza i zapewnieniu bezpieczeństwa urządzeń spalających paliwo. Nie chodzi o tymczasowe zaklejenie wszystkich szczelin, lecz o stworzenie warunków, w których Blower Door Test pokaże rzeczywistą jakość wykonania warstwy szczelnej.
Dlaczego przygotowanie domu ma znaczenie?
Blower Door Test wytwarza kontrolowaną różnicę ciśnień między wnętrzem budynku a otoczeniem, zwykle na poziomie 50 Pa. Wentylator zamontowany w drzwiach zewnętrznych zasysa powietrze z domu albo wtłacza je do środka, a aparatura mierzy przepływ potrzebny do utrzymania zadanego ciśnienia.
Na tej podstawie określa się między innymi wskaźnik n50, czyli liczbę wymian powietrza w ciągu godziny przy różnicy ciśnień 50 Pa. Im wyższa wartość, tym więcej powietrza przedostaje się przez nieszczelności obudowy budynku. Wynik może być jednak wiarygodny tylko wtedy, gdy dom został właściwie przygotowany.
Błąd przygotowania a wada konstrukcyjna
Otwarte okno, niedomknięte drzwi balkonowe albo niezasłonięty otwór prowadzący bezpośrednio na zewnątrz nie są wadami warstwy szczelnej. To błędy przygotowania, które mogą całkowicie zniekształcić pomiar. Dlatego przed rozpoczęciem badania trzeba zamknąć elementy, które podczas normalnego użytkowania powinny być zamknięte.
Inaczej należy potraktować nieszczelną ramę okienną, brak ciągłości paroizolacji, źle wykonane połączenie ściany z dachem czy nieuszczelniony przepust instalacyjny. Takie miejsca są częścią obudowy budynku i właśnie dlatego powinny zostać wykryte. Zaklejenie ich taśmą tylko na czas pomiaru poprawiłoby liczbę w protokole, ale nie poprawiłoby domu.
Test szczelności nie jest egzaminem, który trzeba „zaliczyć” za wszelką cenę. Jego wartość polega na wskazaniu rzeczywistych problemów, zanim zostaną przykryte tynkiem, płytą gipsowo-kartonową lub zabudową poddasza.
Jak przygotować dom do testu szczelności krok po kroku?
Przed wizytą ekipy pomiarowej ustal zakres badanej strefy, etap budowy oraz rodzaj wentylacji i ogrzewania. W domu w trakcie budowy zgłoś wszystkie tymczasowe otwory, niepodłączone przewody i niedokończone fragmenty warstwy szczelnej. Kolejność przygotowania może wyglądać następująco:
- Zamknij okna i wyłazy zewnętrzne – dotyczy to również okien dachowych, piwnicznych, świetlików oraz małych okien technicznych. Skrzydła powinny być zamknięte w normalny sposób, bez dodatkowego dociskania lub prowizorycznego zaklejania.
- Zamknij drzwi zewnętrzne – sprawdź drzwi wejściowe, tarasowe, balkonowe i techniczne. Jedne z nich zostaną wykorzystane do zamontowania ramy Blower Door.
- Otwórz drzwi wewnętrzne – drzwi między pomieszczeniami należącymi do badanej strefy powinny zwykle pozostać otwarte. Dotyczy to także przejść między kondygnacjami, jeśli znajdują się tam drzwi.
- Wyłącz wentylację mechaniczną – rekuperacja i inne wentylatory nie powinny pracować podczas pomiaru, ponieważ zakłócają kontrolowany przepływ powietrza. Sposób zabezpieczenia czerpni, wyrzutni i kanałów ustal z osobą wykonującą badanie.
- Przygotuj wentylację grawitacyjną – poinformuj specjalistę o liczbie kanałów, kratkach, nawiewnikach i innych otworach. To wykonawca testu powinien określić, które elementy wymagają czasowego zabezpieczenia.
- Wyłącz okap i wentylatory łazienkowe – szczególnej uwagi wymagają urządzenia z wyrzutem powietrza na zewnątrz. Pochłaniacz pracujący w obiegu zamkniętym nie tworzy takiego połączenia, ale również warto zgłosić jego obecność.
- Wygasz kominek i urządzenia spalające paliwo – w palenisku nie może pozostać ogień ani żar. Kocioł gazowy, pelletowy, na drewno lub inne urządzenie pobierające powietrze do spalania należy przygotować zgodnie z ustaleniami z wykonawcą testu.
- Napełnij syfony wodą – sprawdź umywalki, zlewy, wanny, prysznice i odpływy podłogowe. Pusty syfon może otworzyć drogę przepływu powietrza z kanalizacji do wnętrza budynku.
- Zgłoś otwarte przepusty instalacyjne – wskaż przejścia kabli, rur, kanałów wentylacyjnych oraz instalacji grzewczych, wodnych, klimatyzacyjnych, alarmowych i telekomunikacyjnych. Nie zaklejaj ich samodzielnie, jeśli mają być ocenione.
- Zapewnij dostęp do miejsc diagnostycznych – usuń materiały budowlane i przedmioty zasłaniające okna, drzwi, poddasze, kotłownię, rozdzielnię, wyłazy oraz ściany zewnętrzne.
W domu z kominkiem, kotłem lub piecem bezpieczeństwo ma pierwszeństwo przed organizacją pomiaru. Podczas podciśnienia mogłoby dojść do odwrócenia ciągu kominowego i przedostania się dymu albo produktów spalania do pomieszczeń. Nie ingeruj samodzielnie w instalację gazową ani przewody spalinowe. Uzgodnij sposób postępowania z osobą przeprowadzającą badanie.
Jeżeli test odbywa się przed zakończeniem prac, pozostaw dostęp do paroizolacji, połączeń dachu ze ścianami, montażu stolarki i przepustów. Wczesne wykrycie nieszczelności zwykle ułatwia trwałą poprawę bez demontażu gotowych warstw.
Stan elementów budynku podczas pomiaru
Poniższe zestawienie pokazuje typowy stan elementów w badanej strefie. Ostateczne decyzje dotyczące wentylacji i przewodów spalania zawsze należy potwierdzić z wykonawcą testu:
| Element | Stan podczas testu | Uwagi |
|---|---|---|
| Okna | Zamknięte | Bez dodatkowego zaklejania nieszczelnych ram lub połączeń z murem. |
| Drzwi zewnętrzne | Zamknięte | Jedne drzwi służą do montażu ramy z wentylatorem. |
| Drzwi wewnętrzne | Otwarte | Dotyczy pomieszczeń należących do badanej strefy. |
| Wentylacja mechaniczna | Wyłączona lub przygotowana według ustaleń | Nie zmieniaj konfiguracji instalacji bez uzgodnienia z testerem. |
| Wentylacja grawitacyjna | Zabezpieczona zgodnie z procedurą | Trzeba wcześniej wskazać kratki, kanały i nawiewniki. |
| Kominek i kocioł | Wyłączone, kominek wygaszony | Nie może pozostać żar. Sposób zabezpieczenia przewodów ustala specjalista. |
| Syfony | Wypełnione wodą | Dotyczy także rzadko używanych odpływów podłogowych. |
Czego nie robić przed testem?
Przed badaniem nie poprawiaj wyniku metodami, które zmieniają stan budynku tylko na czas pomiaru. Finalna lista rzeczy do sprawdzenia wygląda tak:
- Nie zaklejaj taśmą nieszczelnych połączeń okien, drzwi, paroizolacji ani wyłazów.
- Nie maskuj przepustów instalacyjnych, jeśli test ma wskazać ich jakość wykonania.
- Nie zostawiaj rozpalonego kominka, żaru ani pracującego urządzenia spalającego paliwo.
- Nie pozostawiaj otwartego okna, uchylonych drzwi zewnętrznych ani niezasłoniętego otworu technologicznego.
- Nie zostawiaj pustych syfonów w łazience, kuchni, pralni ani pomieszczeniu technicznym.
- Nie uruchamiaj rekuperatora, okapu ani wentylatorów łazienkowych podczas pomiaru.
Po wytworzeniu podciśnienia lub nadciśnienia tester może lokalizować przedmuchy dłonią, dymem diagnostycznym albo kamerą termowizyjną. Wtedy nieszczelność przy oknie, przepuście czy połączeniu przegród pozostaje widoczna i można zaplanować jej trwałą naprawę.
Co zrobić po uzyskaniu niezadowalającego wyniku?
Niekorzystny wynik n50 nie oznacza automatycznie konieczności generalnego remontu. Najpierw trzeba ustalić, gdzie znajdują się największe przecieki. Czasem odpowiada za nie kilka punktów, na przykład wyłaz na poddasze, nieszczelny przepust, fragment paroizolacji albo połączenie stolarki ze ścianą.
Po usunięciu usterek warto wykonać test kontrolny, szczególnie gdy dom jest jeszcze w budowie. Badanie przeprowadzone przed zamknięciem warstw wykończeniowych pozwala sprawdzić jakość poprawek i ogranicza ryzyko późniejszego kucia. Wskaźnik n50 jest wtedy nie tylko wynikiem pomiaru, lecz także informacją o tym, czy wykonawca prawidłowo zrealizował warstwę szczelną.
